Myślenie. Podręcznik użytkownika




Premiera książki Bartosza Brożka Myślenie. Podręcznik użytkownika.

O myśleniu jako ciągłej grze między symulacją a teoretyzacją

Profesor Bartosz Brożek w swojej książce nie sięga po niemożliwe - czyli nie podejmuje próby ścisłego określenia, czym jest myślenie. Nie znajdziemy tu więc ostatecznej definicji myślenia. Nie znajdziemy tu porad z cyklu „jak myśleć konstruktywnie”, „jak zaprojektować się na określony rodzaj myślenia” - którymi kipi wiele modnych ostatnio podręczników np. z psychologii pozytywnej.

Lektura wzbogaca raczej nasze rozumienie tego, czym jest myślenie - w perspektywie interdyscyplinarnej. Autor posiłkuje się koncepcjami filozoficznymi, psychologicznymi, językoznawstwa kognitywnego czy ustaleniami nauk biologicznych, by odpowiedzieć na pytania:

Czy fikcyjne światy, które kreujemy w naszej głowie, wykluczają zdolności do budowania teorii podlegających prawom logiki ? Jakie reguły myślowe towarzyszą ludzkim wysiłkom poznawczym?

Dowiadujemy się więc m.in., co to znaczy, że myślenie jest ciągłą grą między konstruowaniem teorii i umysłowym symulowaniem zdarzeń:

nie istnieje żadna przepaść między „myśleniem obrazami” a „myśleniem w języku”. Mamy tu raczej do czynienia z pewną ciągłością, od wyobrażania sobie (symulowania) konkretnych sytuacji, poprzez pojęcia konkretne, aż po rozbudowane teorie abstrakcyjne. (…) Język odgrywa w tym kontekście podwójną rolę. Z jednej strony otwiera przed nami całkiem nową niszę poznawczą, bo pozwala na konceptualizacje dalece wykraczające poza symulacyjne zdolności naszych mózgów. Z drugiej strony obiektywizuje myślenie, sprawiając, że staje się ono naszym wspólnym przedsięwzięciem. To potężne narzędzie ma więc dwoistą, prywatno-publiczną naturę - stanowi pomoc w indywidualnych wysiłkach poznawczych, włączając je równocześnie w zobiektywizowany nurt ludzkiej kultury. Ale języka nie sposób odciąć od jego sensomotorycznych, wyobrażeniowych korzeni, bo stałby się wtedy zabawą pustymi, pozbawionymi znaczenia znakami. Parafrazując znane sformułowanie Kanta, można powiedzieć, że wyobraźnia bez języka jest ślepa, a język bez wyobraźni - pusty. Myślenie jest ciągłą grą między symulacją a teoretyzacją. (s. 105) 


Myślenie, które chce skutecznie stawiać czoło problemom, musi się karmić zarówno abstrakcją, jak i konkretem.

Popularne posty